39η ΠΟΣ ΣΤΟΥ ΡΟΥΒΑ

39^η ΠΑΓΚΡΗΤΙΑ ΟΡΕΙΒΑΤΙΚΗ   

  ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΣΤΟΥ ΡΟΥΒΑ  

Του ορειβάτη Δακανάλη Μανόλη

       Στο νοτιανατολικό τμήμα του Ψηλορείτη βρίσκεται το μαγευτικό πρινόδασος του Ρούβα εκτάσεως 30.000 στρεμμάτων, είναι ένα από τα μοναδικά φυσικά δασικά οικοσυστήματα με αειφόρα ανάπτυξη. Με τους πρίνους συνυπάρχουν, σφεντάμια, αζίλακες, λιόπρινα, πεύκα και κυπαρίσσια. Η περιοχή είναι βιότοπος του γύπα ή σκάρας, του γυπαετού ή κοκαλά, του αγριόγατου ή φουρόγατου και άλλων ειδών. Πάνω από τη μάνα του νερού σε περιφραγμένη μικρή έκταση ενδημεί η ορχιδέα της Κρήτης, το κρητικό κεφαλάνθηρο, ενώ στη θέση «Διπλόρι» η Ζέλκοβα-Αμπελίτσα-Ανέγνωρο σε έκταση 20 περίπου στρεμμάτων.

     Στο Λάκκο του Ρούβα (υψ950μ) με το πέτρινο εκκλησάκι του Αι Γιάννη, τα πανύψηλα πλατάνια και το καταφύγιο, πραγματοποιήθηκε η 39^η Παγκρήτια Ορειβατική Συνάντηση στις 7-8 Σεπτέμβρη 2019 με διοργανωτή και οικοδεσπότη τον Ορειβατικό Σύλλογο Μοιρών και συνδιοργανωτές, την Περιφέρεια Κρήτης και το Δήμο Φαιστού.

       Ορειβάτες από όλη την Κρήτη, την Ένωση Ορειβατών φυσιολατρών Αθήνας, το απομεσήμερο συνέρρεαν στο μαγευτικό δάσος του Ρούβα με τα πόδια ή με αυτοκίνητα από τη θέση «Σελί», ακολουθώντας ένα οφιοειδή δασικό δρόμο κάτω από την σκιά των πρίνων. Η πορεία κράτησε περίπου μια ώρα.

       Στη γραμματεία έγινε εγκάρδια υποδοχή των φιλοξενουμένων ορειβατών με κέρασμα ρακής, ξηρούς καρπούς και ένα αναμνηστικό μπλουζάκι. Το λιόγερμα είχε δημιουργηθεί ένα παγκρήτιο  προσωρινό ορειβατικό χωριό με πολύχρωμες σκηνές και περίπου 350 κατοίκους.

       Οι πορφυρές ακτίνες του ήλιου άρχισαν να φωτίζουν με χρυσαφή χρώματα την κορφή της Χαλασοκεφάλας. Τότε άρχισε η καθιερωμένη τελετή με ενημέρωση από τον οικοδεσπότη πρόεδρο του Ορειβατικού Μοιρών Δακανάλη Μανόλη.

      Σύντομους χαιρετισμούς απεύθυναν οι, Σεβασμιότατος Μητροπολίτης Γορτύνης και Αρκαδίας κ. Μακάριος και ο Δήμαρχος Φαιστού κ. Γρηγόρης Νικολιδάκης. Ακολούθησαν προσφωνήσεις και ανταλλαγές δώρων του οικοδεσπότη προέδρου  και των υπολοίπων προέδρων της Κρήτης.

     Στη συνέχεια προσφέρθηκε πλούσιο δείπνο από βραστό κρέας, πιλάφι κλπ σε όλους που παραβρέθηκαν στην εκδήλωση. Ακολούθησε τρικούβερτο γλέντι από τους ανιδιοτελείς δεξιοτέχνες οργανοπαίχτες της Κρητικής μουσικής, Τσικριτσάκη Κώστα στη λύρα, τον ορειβάτη Νίκο Λεμονάκη στο λαούτο,  Μαρκογιαννάκη Νίκο στο μαντολίνο, Βρυσσανάκη Κώστα  στο λαούτο,  Ζαχαρένια Πετράκη στο τραγούδι και τα τουμπελέκια. Τους ευχαριστούμε πάρα πολύ και τους  ευχόμαστε υγεία, για να γλεντάνε τον κόσμο.

     Η περιοχή του Ρούβα είναι τόπος ιστορικής μνήμης, χώρος ελευθερίας των επαναστατών, οπλαρχηγών, χαίνιδων  κατά την Ενετοκρατία, Τουρκοκρατία και τη Γερμανική κατοχή.

     Με το δροσερό πρωινό ξύπνημα  προσφέρθηκε πλούσιο πρωινό από τσάι του βουνού μαλοτήρα, τυρί και διάφορες λιχουδιές.

     Η εκκίνηση 129 ορειβατών με αρχηγό τον Κώστα Μουζουράκη για τους «Δυο Πρίνους» άρχισε, όταν ο κοσμογυριστής ήλιος βρίσκονταν μια κονταριά πάνω από την κορφή «Γυριστή». Το ανηφορικό μονοπάτι που ακολουθήσαμε βρίσκονταν μέσα σε πευκόδασος και μας οδήγησε στους «Δυο Πρίνους» (υψ1200μ), που είναι  το μπαλκόνι του Ρούβα.  Εκεί  πάνω στο πλάτωμα  βρίσκεται το ξωκλήσι του Μιχαήλ Αρχαγγέλου και της Αγίας Ευφροσύνης με χώρο αναψυχής και μερικά βοσκόσπιτα. Από εκεί πάνω μαγεύεται ο επισκέπτης βλέποντας το μεγαλείο του δάσους και την αγριάδα της ευρύτερης περιοχής.

       Η επιστροφή πραγματοποιήθηκε από το πρινόδασος του «Μέσα Ρούβα». Μέσα στο δάσος επικρατούσε απέραντη γαλήνη, δεν ακούγονταν παρά μόνο το θρόισμα των φύλων και το περπάτημα των ορειβατών.

      Πραγματοποιήσαμε μια ευχάριστη κυκλική  πορεία, που κράτησε περίπου τρεις ώρες. Ευτυχώς είχαμε σύμμαχο τον καιρό το διήμερο της εκδήλωσης.

       Με την επιστροφή μας στον καταυλισμό  στον παραμυθένιο Λάκκο του Ρούβα, απολαύσαμε τη μακαρονάδα, με βραστό κρέας κλπ. Με τη λήξη του γεύματος σήμανε και το τέλος της φιλοξενίας μας.

      Ευχαριστούμε θερμά όλους  και όλες που παραβρέθηκαν στην εκδήλωση του συλλόγου μας. Πιστεύουμε, ότι ανταποκριθήκαμε πλήρως στις προσδοκίες των φιλοξενουμένων μας, οι οποίοι εκφράζονταν με επαινετικά σχόλια.

      Αρκετοί ορειβάτες το απομεσήμερο κατηφόρισαν νότια στο άγριο φαράγγι του Γάφαρη μήκους 5 χιλιομέτρων, το οποίο σχηματίζεται σαν μια μεγάλη μαχαιριά μεταξύ των κορφών Αμπελάκια και Σαμάρι. Οι άγριες πλαγιές του φαραγγιού είναι  κατάφυτες κυρίως από πεύκα και δίκταμο ή έρωτα ενδημικό φυτό της Κρήτης. Κατέληξαν στη φυσική λίμνη Βότομος, η οποία τροφοδοτείται από τα σωθικά του βουνού με μεγάλες ποσότητες κρυστάλλινων υδάτων και έχει δημιουργηθεί ένας  υδροβιότοπος και χώρος αναψυχής.

     Ο Πρόεδρος και το Διοικητικό Συμβούλιο του Ορειβατικού Συλλόγου Μοιρών ευχαριστούν από καρδιάς, τον Περιφερειάρχη Κρήτης κ. Σταύρο Αρναουτάκη, τον πρώην δήμαρχο Φαιστού Γιώργη Αρμουτάκη και το νέο δήμαρχο Γρηγόρη Νικολιδάκη για τις  χορηγίες των.

    Θερμές ευχαριστίες στους χορηγούς μας, που συνεισέφεραν με υλικά και χρηματικά ποσά. Τους Σαμαρείτες που βρίσκονται πάντα στο πλάι μας για κάθε ενδεχόμενο και την Πυροσβεστική υπηρεσία που περιπολούσε στην περιοχή.

    Ένα μεγάλο ευχαριστώ στις εθελόντριες ορειβάτισσες και ορειβάτες μας, που εργάστηκαν άοκνα, χωρίς φειδώ χρόνου και κόπου, για να πραγματοποιηθεί με επιτυχία η παραπάνω εκδήλωση.

    Τέλος ευχόμαστε καλή συνέχεια, δουλειά και υπομονή στον Ορειβατικό Σύλλογο Χανίων, που θα διοργανώσει την 40^η Παγκρήτια Ορειβατική Συνάντηση τον Σεπτέμβριο του 2020.-

Φώτο: Δακανάλης Μανόλης και Ντρετάκης Μανόλης.

Στη γραμματεία

Εθελόντριες

Εθελοντές Μοιρών

Εθελοντές ΕΟΣ.Μοιρών

Οι σκηνές

Με το δήμαρχο Φαιστού Γρηγόρη Νικολιδάκη.

Οργανοπαίχτες.

Ορειβάτες Ηρακλείου

Σύντομο χαιρετισμό από το Δήμαρχο.

Σύντομο χαιρετισμό από τον Σεβασμιότατο Μακάριο

Ενημέρωση από τον πρόεδρο

Ανταλλαγή δώρων με ΕΟΣ. Λασιθίου

Ανταλλαγή δώρων με ΕΟΣ Αγίου Νικολάου.

Ανταλλαγή δώρων με ΕΟΣ Ηρακλείου

Ανταλλαγή δώρων με Φυσιολατρικό Ηρακλείου

Ανταλλαγή δώρων με ΕΟΣ. Ρεθύμνου

Ανταλλαγή με Ένωση Φυσιολοατρών Αθήνας

Με ΕΟΣ. Χανίων

Χορός

Οι μάγειροι μας.

Χορός

Πρώτος ο Γιάννης

Πρωινό

Με το φίλο στη μέση Αντώνη Γεωργεδάκη

Πρωινό

Προς τη θέση Δυο Πρίνους.

Ανθρώπινη αλυσίδα.

Στο πευκόδασος

Με φόντο την Χαλασοκεφάλα

Με ορειβάτες Λασιθίου

Ορειβάτες Χανίων κλπ.

Με τους ορειβάτες Ρεθύμνου.

Κάθοδος προς Μέσα Ρούβα.

Μέσα Ρούβας.

Ζωή και θάνατος κανόνας της φύσης.

Οικογένεια.

Η ορχήστρα.

Φαγητό και ξεκούραση.

                                   ΝΗΣΙΔΕΣ ΠΑΞΙΜΑΔΙΑ

                                Του ορειβάτη Δακανάλη Μανόλη

     Οι Νησίδες Παξιμάδια ξεφυτρώνουν μέσα από τη θάλασσα, ανοιχτά του Κόλπου της Μεσαράς σαν δυο τεράστιοι  πέτρινοι γίγαντες,  είναι άνυδρα και ακατοίκητα. Χωρίζονται μεταξύ τους με ένα στενό δίαυλο θάλασσας, που ονομάζεται Μπο(υ)γάζι και το συνολικό τους μήκος φθάνει τα 3 χιλιόμετρα. Είναι πολύ κοντά το ένα με το άλλο και εμφανίζονται από μακριά ως ένα ξαπλωμένο ελεφαντάκι στη θάλασσα. Η πρόσβαση στα παξιμάδια γίνεται με καΐκια από την Αγία Γαλήνη7,5 μίλια και από το λιμάνι του Κόκκινου Πύργου 9 μίλια.

     Το πρώτο ανατολικό νησί Παξιμάδια 1 είναι μικρότερο, διαθέτει 4 μικρές παραλίες με χρωματιστά βότσαλα, πεντακάθαρα κρυστάλλινα νερά και η πιο δημοφιλής είναι η μεγαλύτερη νότια παραλία κατάλληλη για κολύμβηση.  

     Στην αρχαία Κρήτη τα νησιά ανήκαν στη Φαιστό και ονομάζονταν Διόνυσοι. Σύμφωνα με την παράδοση η Θεά Άρτεμις και η Βιτόμαρτις κυνηγούσαν στα Παξιμάδια, ενώ εδώ φυλακίστηκαν ο Δαίδαλος και ο Ίκαρος.

     Μια διμοιρία ορειβατών του Ορειβατικού Συλλόγου Μοιρών στις 23-6-2019 με αρχηγό το  Μανώλη Σαββάκη, επιβιβαστήκαμε στο καΐκι «ΚΑΠΕΤΑΝ ΜΑΝΩΛΗΣ».   Ο καπετάνιος από το λιμάνι του Κόκκινου Πύργου έβαλε ρότα  και αρμενίσαμε για τα νησιά Παξιμάδια.  Η θάλασσα αγρίεψε με βόρειους ανέμους, σηκώθηκαν κύματα   και ύστερα από μιας ώρας ταξιδιού, προσεγγίσαμε στην άγρια ανατολική  βραχώδη παραλία στα Παξιμάδια 1 και αποβιβαστήκαμε οι μισοί ορειβάτες.

      Η ανάβαση για την κορφή ήταν πολύ απότομη και γίνονταν κυρίως ανάμεσα σε σκίνους, αγκαραθιές και φρύγανα. Στην κορφή του νησιού (υψ200μ) φθάσαμε μετά από μιας ώρας κοπιώδους πορείας με τη συνοδεία αμέτρητων γλάρων. Επίσης στο νησί ενδημούν αγριοκούνελα, ποντίκια και διάφορα πουλιά. Και τα δύο νησιά είναι γλαρονήσια, στα οποία φωλιάζουν και αναπαράγονται όλοι οι γλάροι της περιοχής. Την περίοδο αυτή υπήρχαν χιλιάδες γλαράκια, τα οποία έχουν γίνει λεία στα γεράκια και άλλα αρπακτικά πουλιά. Βρήκαμε στο διάβα μας αμέτρητα θύματα, αλλά αυτή είναι η ισορροπία της φύσης.

      Η θέα από εκεί πάνω ήταν μοναδική και το αχόρταγο μάτι δεν προλάβαινε να σαρώνει τα νότια παράλια της Κρήτης, τον Ψηλορείτη, τον Κέντρο, τη Βουβάλα και το Σιδέρωτα.

      Η κάθοδος κράτησε περίπου μισή ώρα και το πλεούμενο μας μετέφερε στη νότια δημοφιλή παραλία του νησιού με τα πολύχρωμα βότσαλα, στην οποία συναντήσαμε τα υπόλοιπα άτομα. Εκεί  στα γαλαζοπράσινα νερά του όρμου απολαύσαμε το μπάνιο μας και χαλαρώσαμε. Το μεσημέρι γευτήκαμε τσιπούρες ψημένες στα κάρβουνα, σαλάτες και πολλά άλλα εδέσματα. Η περιποίηση ήταν άψογη πλούσια και ευχαριστούμε πολύ τον καπετάνιο Νικόλα Τζαγκαράκη και το προσωπικό του.

      Το απομεσήμερο το καΐκι έβαλε πλώρη για τον Κόκκινο Πύργο από το δυτικό νησί Παξιμάδια 2, το οποίο είναι μεγαλύτερο, στενόμακρο με τη δική του άγρια φυσιογνωμία. Η μορφολογία του νησιού είναι  πολύ άγρια με κατακόρυφους επιβλητικούς βράχους ύψους περίπου 70 μέτρων. Διαθέτει την παραλία το «Βαρκάκι», στην οποία αγκυροβολούν οι ψαράδες, όταν έχει φουσκοθαλασσιά. Αμφότερα τα νησιά έχουν πάρα πολλά είδη πετρωμάτων με διαφορετικούς χρωματισμούς.

      Περνώντας το ακρωτήρι «Σακουλέβας» στη δυτική  μεριά του νησιού η θάλασσα αγρίεψε με δυνατό βοριά και μεγάλα κύματα. Το καΐκι λικνίζονταν δεξιά και αριστερά, τα κύματα το κτυπούσαν αλύπητα και πολλές φορές μας έβρεχαν στο κατάστρωμα.

      Ήταν μια φανταστική κρουαζιέρα κατά γενική ομολογία και όλοι μείναμε ευχαριστημένοι και ενθουσιασμένοι από την επίσκεψη μας στα Παξιμάδια, που τους δώσαμε ζωή έστω και για λίγες ώρες.

     Από το κατάστρωμα αποχαιρετούσαμε τα νησιά, που όλο και απομακρύνονταν από εμάς.-

             «Τώρα το πλοίο έχει σαλπάρει, Κι από τα μάτια σβήνει η στεριά.    

                 Μες στα κατάρτια πετούνε οι γλάροι. Κι εγώ σου λέω έχε γεια». (Βασιλειάδης,  Περιστέρης, Μεϊμάρης).

      

Eν πλώ.

Για τα Παξιμάδια

Στον Τιτανικό

Μεσοπέλαγα αρμενίζω.

Αποβίβαση για την κορφή.

Ανηφορικό Λούκι.

Γλάροι παντού.

Οι εξερευνητές του νησιού.

Βόρεια πλευρά του νησιού.

Στην κορφή του νησιού.

Προς τη δυτική μεριά.

Στην κορφή.

Ο κυριάρχος του νησιού.

Στην κορυφογραμμή

ο Δίαυλος στα δυο νησιά.

Νότια πλευρά.

Κρυστάλλινα νερά.

Νότια πλευρά.

Η μεγάλη παραλία

Αποβίβαση.

Τάλως φύλακας των νησιών.

Όμορφη παραλία μς πολύχρωμα βότσαλα

΄Έτοιμο το σέρβις.

Καλή Όρεξη.

Καλή διασκέδαση.

Πετρώματα

Και τώρα ξεκούραση

Επιβίβαση για αναχώρηση

Το μπογάζι.

Όρμος Βαρκάκι.

Ακρωτήρι Σακουλέβας.

Φουσκοθαλασσιά.

ΒΟΥΤΙΑ ΛΕΩΦΟΡΕΙΟΥ ΣΤΟ ΚΕΝΟ

                    ΒΟΥΤΙΑ ΛΕΩΦΟΡΕΙΟΥ ΣΤΟ

                       ΓΩΝΙΑΝΟ  ΦΑΡΑΓΓΙ

                  Του  Δακανάλη  Μανόλη  πρώην   αγρονόμου

        Ένα τραγικό συμβάν που χαρακτηρίστηκε  με μαύρο χρώμα στη μνήμη των Ανωγειανών, ήταν η πτώση στο Γιωνιανό Φαράγγι του λεωφορείου που εκτελούσε τη γραμμή Κυλιστός–Ηράκλειο. Στη θέση Κυλιστός (6 χιλιόμετρα από τα Ανώγεια) στη συμβολή των δρόμων Ανώγεια-Καμαριώτης ήταν τότε το τέρμα του δρόμου, γιατί ο δρόμος προπολεμικά δεν έφτανε στα Ανώγεια, πήγε το 1949.

      Οι Ανωγειανοί έφταναν  ή έφευγαν από τον Κυλιστό με τα πόδια, με τα ζώα ή με τη βοήθεια αγωγιατών, που την εποχή εκείνη ήταν ένα επικερδές επάγγελμα. Στον Κυλιστό υπήρχε ένα Χάνι κτισμένο από πέτρα με οροφή από δώμα (χώμα), που υποδέχονταν τους επιβάτες μέχρι να αναχωρήσουν με το λεωφορείο για το Ηράκλειο. 

      Στις 13 Αυγούστου του 1934 μια ζεστή καλοκαιρινή μέρα ξεκίνησε το λεωφορείο γεμάτο επιβάτες για το Ηράκλειο. Στα μέσα του Γωνιανού Φαραγγιού στη θέση «Σπηλιάρα»  ο χάροντας καραδοκούσε να πάρει μαζί του τέσσερις επιβάτες. Κατά μια πληροφορία που μου έχει αναφερθεί από παλιούς Ανωγειανούς το λεωφορείο πήγε αριστερά του δρόμου και οι αριστεροί τροχοί  του μπήκαν στη βάγκα. Ο οδηγός Κώστας Σταυρακάκης ή Κωστάκης έκανε πολλές προσπάθειες, να επαναφέρει το αυτοκίνητο στο δρόμο πατώντας το γκάζι, αλλά δεν τα κατάφερε. Ο Σταυρακάκης Λευτέρης από τα Ανώγεια κάθονταν στο πρώτο κάθισμα, φοβήθηκε ότι θα συμβεί κάτι κακό, άνοιξε την πόρτα και βγήκε έξω κρατώντας στα χέρια του ένα καλάθι γεμάτο αυγά. Ο οδηγός στη συνέχεια σε μια ύστατη προσπάθεια πάτησε πολύ γκάζι,  το αυτοκίνητο βγήκε απότομα στο δρόμο, δεν μπόρεσε να το ελέγξει και καρφώθηκε στον απότομο γκρεμό βάθους εκατό και πλέον μέτρων.

     Το αυτοκίνητο έφτασε μέχρι το ποτάμι με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους οι Ανωγειανοί  Σταυρακάκης Μανώλης ή Μερτζανοζαχαράκης, Κεφαλογιάννης Γιάννης ή Τσουρογιαννάκης, Σαλούστρος Γιώργης ή Κεχρής και από το χωριό  Καμαριώτης ο Κώστας Στρατήγης ή Λιόντας, ενώ το επτά μηνών παιδί του βρέθηκε πάνω σε ένα  χαράκι (βράχο) ζωντανό. Είχε τάξει να βαφτίσει το παιδί του στην Παναγία  στο χωριό Γάζι. Ο οδηγός του λεωφορείου κτύπησε στο πόδι και στο χέρι, ενώ ο Ανωγειανός Μανούσος Νέαρχος ή Γιανεράκης έσπασε το χέρι του, οι λοιποί έπαθαν μικροτραυματισμούς. Αν κρίνουμε από την αγριότητα της χαράδρας που έπεσε το λεωφορείο, τα θύματα ήταν περιορισμένα. Χαρακτηρίζεται δε  από το σοβαρότερα τροχαία ατυχήματα της Κρήτης για την εποχή εκείνη.

      Το κακό μαντάτο έφτασε στα Ανώγεια και αρκετοί Ανωγειανοί πήγαν στον Κυλιστό και περίμεναν να μάθουν νέα για τους ανθρώπους τους. Η Κρυστάλλι η σύζυγος του Μερτζανοζαχαράκη έμαθε το κακό μαντάτο για το σύζυγο της και αγωνιούσε για το  μέλλον της οικογένειάς της και ένα αγωγιάτης της είπε: « Είντα στενοχωράσαι μπρε. Το κοπέλι μαντρατζάκι, ο Ζαχάρης αγωγιάτης στο τέρμα. Σπάγος (σπάγκος) η δουλειά !»  Τα λόγια αυτά έμειναν παροιμία και τα έλεγαν οι Ανωγειανοί, όταν ήθελαν να δηλώσουν τη σιγουριά  για τη δουλειά τους.

      Ο Μερτζανοζαχαράκης πιάστηκε αιχμάλωτος το 1922 στη Μικρά Ασία και κλείστηκε με πολλούς άλλους στο Κάστρο Αφιόν Καραχισάρ. Δραπέτευσε μαζί με μια ομάδα και μετά από 92 μέρες κακουχιών, πείνας και μεγάλων κινδύνων, έφθασε μόνος του στο Γαλλικό Προξενείο στην Κωνσταντινούπολη. Δεν πίστευαν στα μάτια τους οι Γάλλοι, τον τάισαν τον έντυσαν και μόλις έφτιαξε λίγο τον έστειλαν στην Αθήνα.

     Παραθέτουμε το ποίημα της Ανωγειανής λαϊκής ριμαδόρου Ευαγγελίας Εμμ. Σαλούστρου ή Φραγκιαδοβαγγελιάς σχετικά με την πτώση του λεωφορείου.

  Ακούσετέ με να σας πω τι έγινε στ΄Ανώγεια,

τέθοιο βαρύ δυστύχημα δεν έγινε ακόμα.

Ανωγειανοί εφύγανε δια να παν στη Χώρα,

στ΄αμάξι  μέσα μπήκανε το δρόμο,

άραγες εσκεφτήκανε, πως χάνουνε τον κόσμο?

Όταν επλησιάζανε΄στην έρημη Σπηλιάρα,

Ο χάροντας εφάνηκε, τους έπιασε τρομάρα.

Όσον επλησιάζανε , ο χάροντας σιμώνει,

Τ΄ αμάξι τους εγκρέμισε, ευθύς τους θανατώνει.

Τ΄  αμάξι  εγκρεμίστηκε άθελα του σοφέρη

 Κι αυτός ετραματίστηκε στο πόδι και στο χέρι.

Τέσσερις σκοτωθήκανε, ο κόσμος αποθαίνει,

Το τέλος που εκάμανε, όλος ο κόσμος κλαίει.

Κορμιά κομμάθια έγιναν και πιάσανε  τα πλάγια

και τα τσουβάλια  γέμιζαν σάρκες, οστά κεφάλια.

Αυτά τα έρημα βάσανα τους ήσανιε γραμμένα,

Βαστούσαν εκατό αυγά δεν έσπασε κανένα.

Μέσα στ΄ αμάξι ήτανε εφτά μηνών παιδάκι,

Αζωντανό ευρέθηκε μέσα σ΄ ένα χαράκι.

Του Λιόντα ήταν το παιδί και το  χε μελετήσει

στην Παναγία επήγαινε να  πα΄ να το βαφτίσει.

Κι  αυτός δεν αξιώθηκε, σκοτώθη στη Σπηλιάρα

 Και το παιδί αβάφτιστο επόμεινε στη μάνα.

΄Πο  ΄κει θα καταλάβετε, πως ήτανε γραφτό του

Σ΄ αυτό το έρημο βουνό να γίνει ο θάνατός του.

Απής τους τσουβαλιάσανε και βγάλα  ντζι στο δρόμο

σ΄ άλλο αμάξι μπήκανε, με φόβο και με τρόμο.

Οπίσω τους γυρίσανε με μάθια δρακρυσμένα

άντρες, γυναίκες και παιδιά στο Τέρμα περιμέναν.

Ο Λιόντας ξενοχωριανός από τον Καμαριώτη

και άλλοι τρεις Ανωγειανοί που χάσανε τη νιότη.

΄Ηταν ο Γιώργης  του Κεχρή και ο Τσουρογιαννάκης

κι ο τρίτος ονομάζονταν Μετρτζανοζαχαράκης.

Από εκεί τσι πήρανε στα τρία τα φορεία,

στ΄ Ανώγεια μέσα ήτανε πολύ στενοχωρία.

Στην εκκλησιά τους βάλανε, μέσα στον ΄Αι – Γιάννη

και το κοινό του έκαμε το νεκρικό στεφάνι.

Στην εκκλησιά τους βάλανε για να τους μονοψάλλουν

σαν αδελφούς τσι τρεις μαζί στον τάφο να τους βάλουν.

Τρεις λόγους των εβγάλανε που ήσαν δοξασμένοι,

γιατί κι  οι τρεις στον πόλεμο ήταν αγωνισμένοι.

Και από κει τους πήρανε να πάνε να τους θάψουν

και στην Αγία Παρασκευή να παν να τους ΄ποκλάψουν.

Να κλαίτε όλ΄ οι χωριανοί και συγγενείς και φίλοι

γιατί τους μονοθάψανε με μαραμένα χείλη.

Να κλαίτε όλ΄ οι χωριανοί, όσοι κι αν τους θυμάστε

Ωστόσο να είστ΄ αζωντανοί πρέπει να το διγάστε.

ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΑ:  μαντρατζάκι = παιδί που μεταφέρει το φαγητό και τα εφόδια στο μητάτο. Σπάγος= σπάγκος η δουλειά, τα πράγματα πάνε καλά. Χώρα= Ηράκλειο. Παναγιά= Παναγία της Τήνου. Απής= όταν, αφού.

ΠΗΓΕΣ:  ΑΝΩΓΕΙΑ  Η Ιστορία μέσα από τα τραγούδια τους. Γιώργης Σμπώκος 1992 σελ.305-307.

ΜΕΡΤΖΑΝΟΖΑΧΑΡΑΚΗΣ . Γ. Καλογεράκης 2004, σελ.36.

Η φωτογραφία του λεωφορείου προέρχεται από την ιστοσελίδα της Ιωάννας Μπισκιτζή Λέκτορας της Κλασικής φιλολογίας.-

Γωνιανό φαράγγι

Γωνιανό φαράγγι-Σπηλιάρα

Γωνιανό φαράγγι-Σπηλιάρα.