ΣΤΡΑΤΑ ΑΖΙΛΑΚΑ-ΦΑΡΑΓΓΙ ΔΙΚΤΑΜΟΥ

 

                                     ΣΤΡΑΤΑ ΑΖΙΛΑΚΑ

                     ΚΑΙ  ΦΑΡΑΓΓΙ ΔΙΚΤΑΜΟΥ

                      Του ορειβάτη Δακανάλη Μανόλη

     Στις 8-8-2020 απογευματινές ώρες ο Ορειβατικός Σύλλογος Μοιρών με τριάντα  ορειβάτες και αρχηγό την Άννα Ζωγραφάκη βρεθήκαμε στο χωριό Κουρνά του Αποκόρωνα.

      Από το παλιό ξωκλήσι του Αϊ Γιάννη ακολουθήσαμε ένα δασικό δρόμο για  τρία τέταρτα περίπου σε πλαγιές κατάφυτες με μακία βλάστηση κυρίως από έρεικα (ρείκι)  και άλλους θάμνους.

     Το χωματόδρομο διαδέχτηκε ένα  παλιό μονοπάτι, που ελίσσονταν μέσα σε μια  μεγάλη κατηφορική ρεματιά κατάφυτη από πανύψηλες Αρίες στην Κρήτη της λένε αζίλακες. Ο αζίλακας είναι ένα είδος βελανιδιάς της ίδιας οικογένειας με τον πρίνο με τη διαφορά, ότι τα φύλλα του είναι μεγαλύτερα χωρίς αγκάθες. Στην Κρήτη το μεγαλύτερο δάσος αζιλάκων βρίσκεται βόρεια της κορφής Σελένας της Δίκτης, επίσης απαντάμε στον Κουλούκωνα, στο Ρούβα, στον Ψηλορείτη  και στα Λευκά όρη της Κρήτης.

     Όλη η πορεία μέσα στο δάσος ήταν κάτω από τη σκιά του αζιλακόδασους. Η πορεία ήταν κυκλική και επιστρέψαμε στο σημείο εκκίνησης μετά από δυο ώρες ευχάριστης πορείας.

     Ακολούθως επισκεφτήκαμε τη φυσική λίμνη του Κουρνά, που είναι η μεγαλύτερη  στην Κρήτη με μέγιστο βάθος 22,5 μέτρα, μήκος 1087 μέτρα, με μέγιστο πλάτος 880 μέτρα και έκταση 579 στρέμματα. Είναι μεγάλος υδροβιότοπος τον οποίο επισκέπτονται, κορμοράνοι, ερωδιοί, και αποτελεί σταθμό για τα αποδημητικά πουλιά. Οι μόνιμοι κάτοικοι της λίμνης είναι τα  χρυσόψαρα, τα χέλια, η αθερίνα και άλλα.

     Τα νερά της λίμνης  αλλάζουν χρώματα με μαγικό τρόπο, ενώ η αύρα της είναι δυνατή σαν να σε διαπερνούν ηλεκτρομαγνητικά κύματα. Ο θρύλος μιλάει για μια ξανθιά πανέμορφη κοπέλα, η οποία προσπαθούσε να σωθεί  από τις ερωτικές ορέξεις του πατέρα της. Η κοπέλα ευχήθηκε να βουλιάξει η περιοχή, να γίνει λίμνη λέγοντας  τα παρακάτω λόγια, «Βούλα και βουλιλίμνα και εγώ στοιχειό στη λίμνα». Πραγματοποιήθηκε η ευχή της και γλίτωσε από το σάτυρο πατέρα της.  (πηγές: Βικιπαίδεια).

     Καταλήξαμε στο όμορφο κεφαλοχώρι του Βάμου πρωτεύουσα της επαρχίας του Αποκόρωνα, όπου διανυκτερεύσαμε. Ο Σύλλογος μας γιόρταζε τα 32α  γενέθλια του και κόψαμε την πίτα. Ευχηθήκαμε  να τα εκατοστίσει, τα μέλη του να έχουν υγεία,  ευτυχία, για να ανεβαίνουν όλο και πιο ψηλά.

      Το πρωί 9 Αυγούστου έξω από το χωριό Στύλος με τις άφθονες πηγές (υψ40μ) εισήλθαμε στο άγριο και άνυδρο λόγω της εποχής φαράγγι του Δικτάμου. Βαδίζαμε στην κοίτη του φαραγγιού πάνω σε χοχλάκους, ενώ σε πολλά σημεία υπήρχαν κακοτράχαλα και δύσβατα περάσματα, που απαιτούνταν ιδιαίτερη προσοχή.

      Μέσα από το φαράγγι περνά ο παραπόταμος του κυλιάρη ποταμού, που πηγάζει από την κορφή Μαύρη των Λευκών Ορέων. Οι όχθες του ποταμού σε όλο το μήκος είναι κατάφυτες με τεράστια πλατάνια, πικροδάφνες, λυγαριές, αστυράκους, ενώ στις απόκρημνες πλαγιές, φιγουράρουν, πρίνοι, πεύκα και σφεντάμια. Στα κάθετα βράχια μοσχομύριζε το  ενδημικό βότανο της Κρήτης ο δίκταμος ή έρωτας,  εξ αιτίας του οποίου  οφείλει την ονομασία του το φαράγγι.

     Σε όλο το μήκος του φαραγγιού περπατούσαμε κάτω από τον ίσκιο των δέντρων και  έτσι η πορεία μας ήταν πολύ ευχάριστη. Στα μέσα περίπου του φαραγγιού μας έπιασε ασθενής βροχή και γλιστρούσαν οι πέτρες, οι οποίες όπως ήταν ζεστές,  στέγνωσαν πολύ γρήγορα.

    Τα τζιτζίκια τραγουδούσαν ρυθμικά μέσα στο φαράγγι, για να γινώσουν τα σταφύλια και μετά θα σκάσουν, έτσι μας έλεγαν οι παλιοί άνθρωποι. Το τζιτζίκι είναι γνωστό από την εποχή του Αισώπου, «ο Τζίτζικας και ο μέρμηγκας».

    Στο Κατωχώρι των Κεραμιών (υψ300μ)  φτάσαμε ύστερα από τέσσερις ώρες ευχάριστης πορείας, διανύοντας  9  χιλιόμετρα.

    Φυσικά τηρήθηκαν όλες οι προφυλάξεις λόγω του κορωνοϊού, μάσκες, αποστάσεις και απολυμάνσεις.

    Ευχαριστούμε πάρα πολύ την αρχηγό μας Άννα για την άψογη διοργάνωση των  δυο παραπάνω καταπληκτικών ορειβασιών.-

Στον Άι Γιάννη

Στο εκκλησάκι του Άη Γιάννη

Όλη η ομάδα στον Άη Γιάννη

Προς την στράτα του Αζίλακα

Στο δασικό δρόμο

Η Πέλα

Παπούς και εγγονή

Μέσα στο αζιλακόδασος

Κατανιά

Με την πλάτη στη λίμνη

Όμορφη παρέα

Όλοι στη λίμνη Κουρνά.

Χρόνια πολλά του Συλλόγου μας.

Είσοδος στο φαράγγι του Δικτάμου

Μικρή ξεκούραση

Παππούς και εγγονή

Στο φαράγγι Δικτάμου

Αρχηγός Άννα και Πέλα

Δύσκολο πέρασμα

Άλλο δύσκολο πέρασμα

Μικρή δύσκολη ανάβαση

Στα μέσα του φαραγγιού.

Εφ΄ενός ζυγού.

Τα αγρίμια στον πλάτανο

Γειά σου Πέλα

Δλικταμος ή έρωτας

Ως  Άτλαντας στηρίζει το βράχο

Μνημεικακά πλατάνια

 

ΜΑΡΜΑΡΟΣΠΗΛΙΟΣ - ΧΑΪΝΌΣΠΗΛΙΟΣ

ΜΑΡΜΑΡΟΣΠΗΛΙΟΣ ή ΧΑΪΝΟΣΠΗΛΙΟΣ

Του ορειβάτη Δακανάλη Μανόλη

    Ο Μαρμαρόσπηλιος ή Χαϊνόσπηλιος βρίσκεται στη θέση «Ασφένταμος Κεφάλι» (υψ550μ) και απέχει 200 μέτρα από τον οικισμό Καμαράκι του Δήμου Μαλεβυζίου. Στην είσοδο πάει άσφαλτος και διαθέτει μεγάλη πλατεία  για παρκινγκ. Την πρώτη ονομασία την πήρε από τους ογκώδεις σταλαγμίτες και τις μεγάλες υψηλές μαρμαρωμένες στήλες.

     Το σπήλαιο έχει στενή είσοδο και για δέκα μέτρα περίπου χαμηλή οροφή με ήπια  κατηφορική κατάβαση. Λίγα μέτρα μετά την είσοδο διανοίγονται αίθουσες και υψηλοί θάλαμοι, με εκπληκτικούς σχηματισμούς σταλακτιτών. Το σπήλαιο έχει μορφή επιμήκης γαλαρίας περίπου 200 μέτρων και κατά τους ειδικούς υπήρξε κοίτη υπόγειου ποταμού. Μέσα επικρατεί αρκετή υγρασία, στάζει σε πολλά σημεία και γλιστράει πολύ.

     Το σπήλαιο χαρακτηρίζεται ως ένα από τα σημαντικότερα της Κρήτης, από άποψης φυσικού διακόσμου. Στήλες ογκώδεις ύψους πάνω από 6 μέτρα κοσμούν τις μεγάλες αίθουσες του σπηλαίου, ενώ μικροί και μεγάλοι σταλαγμίτες είναι διάσπαρτοι παντού. Σταλακτίτες διαφόρων σχημάτων καλύπτουν το μεγαλύτερο μέρος της οροφής και αρκετοί από αυτούς μοιάζουν με κρυστάλλινους πολυελαίους εξαιρετικής ομορφιάς. Κοντά στο τέλος υπάρχει απότομη κάθοδος και για να κατέβει κανείς χρειάζεται σχοινί ή κατάλληλη σκάλα. ( Πηγές: ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΚΑΙ Ο ΝΟΜΟΑΣ ΤΟΥ, Ελευθέριος Πλατάκης σελ.45-46).

      Λέγεται και Χαϊνόσπηλιος, γιατί ήταν το καταφύγιο και ορμητήριο των Χαϊνηδων (ανυπότακτοι Κρητικοί στους καταχτητές, οι οποίοι ζούσαν στα βουνά), Καπετάν Ιωάννη Παντερή ή Παλμέτη από το Καμαράκι (1790-1834) και των Ανωγειανών, Σταύρου Νιώτη, της αδελφής του, Αγάπης Νιώτη, του Σταύρου Ξετρίπη και Αρετής Παντιδόνη, που ήταν η σύνδεσμος με τα Ανώγεια. Οι παραπάνω  εξολόθρευαν τους Τούρκους που περνούσαν το δρόμο του Στρούμπουλα με προορισμό το Ρέθυμνο. Το σύνθημα έδινε η Αγάπη Νιώτη με ένα κουδουνάκι, μόλις έμπαιναν στα στενά του δρόμου. Ο Παλμέτης και οι άλλοι με τα καρυοφύλλια τους σκότωναν και τους έριχναν σε ένα τάφκο (βάραθρο), που τον ονόμασαν τάφκο του Παλμέτη προς τιμή του.

     Κάποια μέρα Ο Νιώτης πάλεψε με ένα μεγαλόσωμο Τουρκοκρήτα, τον έριξε κάτω, τον αφόπλισε και τον έδεσε. Τον οδήγησε στον τάφκο του Παλμέτη και του είπε, να πηδήσει το στόμιο του τάφκου και αν περάσει απέναντι, θα του χαρίσει τη ζωή. Ο τούρκος δεν είχε άλλη επιλογή, πήδησε και έπιασε τον κισσό απέναντι. Ο Νιώτης θεώρησε, ότι δεν πέρασε, έκοψε τον κισσό με τη μαχαίρα του και ο τούρκος χάθηκε μέσα στον τάφκο.

     Μετά το φόνο του Ασάν Αγά στου φονιά τον ποταμό μεταξύ Ανωγείων και Αξού από το Νιώτη. Η Τουρκική Διοίκηση αποφάσισε ν΄ αμνηστεύσει τους Σταύρο Νιώτη, Σταύρο Ξετρίπη και Παλμέτη για να ησυχάσει η περιοχή. Οι όροι ήταν να παραμείνουν στο Ηράκλειο και δεν θα πάθουν τίποτα. Ο Νιώτης και Ξετρίπης δεν πίστεψαν στις υποσχέσεις των Τούρκων  και αρνήθηκαν την αμνηστία. Έφυγαν με πλοιάριο και πήγαν στο Τολό του Ναυπλίου στην ελεύθερη Ελλάδα. Το κράτος τους έδωσε κτήματα και ρίζωσαν εκεί. Για παρόμοιους λόγους πήγαν στο Τολό και Σπυθούρηδες από τα Ανώγεια. Ο Παλμέτης δέχθηκε την αμνηστία. Πήγε στο Ηράκλειο και έγινε δεκτός με τιμές και έφερε τα όπλα του.

Ο μαντιναδολόγος της εποχής του αφιέρωσε την παρακάτω μαντινάδα.

                       «Αφήστε τόνε να περνά που τω Χανιώ την Πόρτα

                       και να φορεί και τα άρματα όπως τα φόριε πρώτα».

     Μετά από τρεις μήνες ενώ έκανε περίπατο στο Μπεντενάκι και αμέριμνος κοίταζε τον Στρούμπουλα, μια ομάδα Τούρκων τον έσπρωξαν, έπεσε στη βραχώδη ακτή και σκοτώθηκε. (Πηγές: ΑΠΟ ΤΗ ΒΕΝΕΤΙΑ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ 1204-1997, Μανόλης Δακανάλης, σελ. 64-65.)

       Λίγο ανατολικά από το Χαϊνόσπηλιο βρίσκεται το «Χαμωτό Σπηλιάρι» μήκους 32 μέτρων με αξιόλογο λιθωματικό διάκοσμο.

     Το σπήλαιο λειτούργησε ως καταφύγιο για τους κατοίκους της περιοχής την περίοδο της Τουρκοκρατίας και της Γερμανικής κατοχής.

      Το σπήλαιο φωτογράφησε ο γράφων στις 2 Ιουνίου 2020. Ευχαριστώ πολύ την παρέα που ήταν στο καφενείο του χωριού, οι οποίοι με βοήθησαν και με φίλεψαν εγκάρδια.-

Είσοδος σπηλαίου

Αμέσως μετά την είσοδο

Μαγεία

Προσθήκη λεζάντας

Μεγάλη κολόνα

Κολόνα με διάκοσμο

Η μαγεία του σκότους

Μικροί σταλακτίτες

Κολόνα στη μεγάλη αίθυσα.

Πλούσιος διάκοσμος

Σταλακτίτες

Αρχιτεκτονική της φύσης

Πτυχωτοί σταλάκτες

Λιθωματικός διάκοσμος

Στήλη πλαισιομένη με άλλα σχέδια

Αρχιτεκτονική του σκότους

Μεγάλη κολόνα.

Πολλύ μικροί σταλακτίτες.

Χαμωτό σπηλιάρι

Πλατεία  στην είσοδο του σπηλαίου